Ok. 12 tys. lat p.n.e. – początki trwałego osadnictwa na ziemiach dzisiejszej Danii;
Ok. 1000 r. p.n.e. – ziemie duńskie zamieszkują ludy germańskie: Cymbrowie, Teutonowie, później Jutowie, Anglowie i Sasi, którzy w V-VI w. n.e. przesiedlają się na Wyspy Brytyjskie. Na ich miejsce napływają z Płw. Skandynawskiego plemiona północnogermańskie – protoplaści Duńczyków;
VIII-XI w. – morskie wyprawy Normanów (Wikingów) na wybrzeża państwa Franków, Anglię, południowe wybrzeże Bałtyku; jednocześnie w reakcji na zagrożenie ze strony imperium Karola Wielkiego postępuje proces jednoczenia kraju;
początek IX w. – powstaje państwo Godfreda w południowej Jutlandii;
w I połowie X w. – państewka duńskie jednoczy Gorm Stary;
ok. 960 r. – chrzest Haralda I Sinozębego. Dania obejmuje Półwysep Jutlandzki, sąsiednie wyspy i południową część Skandynawii;
1016 – Kanut Wielki (wnuk Mieszka I) opanowuje Anglię;
1104 – założenie arcybiskupstwa w Lund;
II poł. XII w. – Dania rozpoczyna ekspansję na południowe wybrzeża Bałtyku – od ujścia Łaby po Estonię;
XIII w. – wykształca się parlament stanowy – Danehof;
1346 – Dania sprzedaje Estonię Krzyżakom;
1380 – unia personalna z Norwegią;
1389 – unia personalna ze Szwecją;
1397 – Unia Kalmarska trzech państw skandynawskich: Danii, Norwegii, Szwecji. Królowa Danii Małgorzata I doprowadza do koronacji na króla tych trzech państw Eryka Pomorskiego. Zasady unii: wspólny monarcha i polityka zagraniczna, sojusz obronny, odrębne prawa i administracja. Dania usiłuje odgrywać w związku główną rolę, ale nie jest w stanie stłumić tendencji odśrodkowych zwłaszcza w Szwecji;
1460 – unia personalna z księstwami Szlezwik i Holsztyn;
1479 – powstaje uniwersytet kopenhaski;
1523 – rozpad unii ze Szwecją;
1536 – Chrystian III wprowadza luteranizm, monarchia przejmuje dobra kościelne;
1537 – Norwegia zostaje prowincją Danii;
1563-1660 – długotrwałe i kosztowne wojny ze Szwecją o dominację w basenie Morza Bałtyckiego. W wyniku układów pokojowych w Brömsebro (1645) i w Roskilde (1658) Dania traci posiadłości w południowej części Półwyspu Skandynawskiego;
1660 – wprowadzona zostaje monarchia dziedziczna (dotychczas formalnie elekcyjna) i władza absolutna;
1700-21 – Dania bierze udział w wojnie północnej przeciw Szwecji;
1788 – zniesione zostaje poddaństwo chłopów;
1807-14 – Dania bierze udział wojnach napoleońskich po stronie Francji. Flota brytyjska niszczy okręty duńskie i bombarduje Kopenhagę. Wojny i blokada kontynentalna doprowadzają do kryzysu gospodarczego;
1814 – pokój kiloński; Dania traci Norwegię, zatrzymuje tylko jej posiadłości zamorskie: Islandię, Wyspy Owcze i Grenlandię;
1848 – konflikt z niemieckojęzyczną ludnością Szlezwiku i Holsztyna doprowadza do pruskiej interwencji;
1849 – uchwalona zostaje liberalna konstytucja;
1864 – Dania w wyniku wojny z Prusami traci księstwa Szlezwiku i Holsztyna. Od tej pory koncentruje się na sprawach wewnętrznych, ściśle przestrzegając polityki neutralności;
1866 – zmiana konstytucji wzmacnia pozycję warstw najzamożniejszych, dając im przewagę w izbie wyższej parlamentu (Rigsdagu); na scenie politycznej wykształcają się 2 rywalizujące ugrupowania: rządzące do 1901 konserwatywne Hojre oraz liberalne Venstre, które przejęło rządy po wprowadzeniu w 1901 zasady powoływania gabinetu mającego poparcie większości izby niższej parlamentu (Folketing);
II poł. XIX w. – przemiany gospodarcze i społeczne: ekspansja hodowli (znaczny eksport), organizowanie się spółdzielczości wiejskiej, rozwój oświaty ludowej (uniwersytety ludowe zakładane od 1844 r.), początek industrializacji i ruchu robotniczego;
1871 – powstaje Duńska Partia Socjaldemokratyczna;
1914-18 – w czasie I wojny światowej Dania pozostaje neutralna;
1915 – demokratyzacja konstytucji (powszechne prawa wyborcze, również dla kobiet);
1918 – Islandia uzyskuje niepodległość, pozostaje jednak w unii z Danią;
1920 – w wyniku plebiscytu do Danii przyłączony zostaje północny Szlezwik;
1920 – Dania wstępuje do Ligi Narodów;
1924 – przewagę w parlamencie zyskuje Duńska Partia Socjaldemokratyczna. W okresie wielkiego kryzysu gospodarczego lat 30. wprowadza reformy społeczne i finansowe, zmierzające do budowy państwa opiekuńczego;
1939 – układ o nieagresji z III Rzeszą;
9 IV 1940 – inwazja Niemiec na Danię. Tego samego dnia król i rząd duński wydają proklamację do narodu, wzywająca go do niestawienia oporu armii hitlerowskiej i zachowania spokoju. Do lata 1943 roku zachowana zostaje formalna suwerenność Danii. Działa parlament i rząd;
1941 – Dania przystępuje do paktu antykominternowskiego. Wojska amerykańskie lądują na Islandii i Grenlandii;
1943 – bezpośrednie rządy przejmuje niemiecka administracja wojskowa; w kraju narasta ruch oporu; we wrześniu powstaje w Kopenhadze Rada Wolności, która za cel swojego działania stawia organizacyjne ujednolicenie akcji dywersyjnych i sabotażowych wymierzonych przeciw okupantom.
1944 – Islandia zrywa unię z Danią;
5 V 1945 – kapitulacja wojsk niemieckich w Danii;
1945 – Dania członkiem ONZ. Nawiązuje bliską współpracę polityczną, gospodarczą i militarną z Zachodem, zostaje objęta planem Marshalla;
1948 – Wyspy Owcze uzyskują autonomię;
1949 – powstaje NATO. Dania jest wśród założycieli Paktu;
1952 – Dania zostaje członkiem Rady Nordyckiej zrzeszającej także Islandię, Finlandię, Norwegię, Szwecję, Grenlandię, Wyspy Alandzkie, Wyspy Owcze;
1953 – konstytucja wprowadza jednoizbowy parlament – Folketing;
1971 – w Roskilde odbywa się po raz pierwszy festiwal muzyczny, jedna z ważniejszych imprez rockowych w Europie; w Kopenhadze powstaje dzielnica hippisów Christiania;
1973 – Dania wstępuje do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej;
1979 – Grenlandia uzyskuje autonomię;
1992 – w referendum Duńczycy odrzucają Traktat o Unii Europejskiej (tzw. Traktat z Maastricht);
1993 – powtórne referendum – Duńczycy decydują o przystąpieniu do UE, ale uzyskują wyłączenie ich kraju z obligatoryjnego przystąpienia do unii walutowej, wspólnoty obronnej i zasad europejskiego obywatelstwa;
2000 r. – Dania odrzuca w referendum wspólną walutę euro większością 53 proc. głosujących;
2002 r. – Dania przewodniczy Unii Europejskiej. 13 grudnia jej premier Anders Fogh Rasmussen prowadzi szczyt państw UE w Kopenhadze. Osobiście angażuje się w negocjacje na temat warunków wstąpienia Polski do Unii.

Opracowano na podstawie:
„Swastyka nad Skandynawią”, Teresa i Franciszek Bernasiowie, wyd. Krajowa Agencja Wydawnicza, Szczecin 1987;
Strona internetowa Wikipedii – www.eikipedia.pl
Strona internetowa Ambasady Danii w Warszawie –www.ambwarszawa.um.dk/pl/menu/ONas/

  • RSS
  • Facebook
  • PDF
  • email